Hồi mới uống whisky, mình rót Black Label vào ly uống trà đá, thêm ba viên đá và thấy rượu cứ nồng nồng. Phải tới khi một người bạn đưa cho cái ly thấp đáy dày, rót đúng 30ml với một viên đá to, mình mới nhận ra mùi vani mà nhãn chai vẫn quảng cáo. Ly uống whisky không làm rượu ngon lên, nhưng chọn sai ly thì rượu ngon tới mấy cũng mất nửa phần hay. Bài này mình gom lại ba kiểu ly hay gặp nhất, cách dùng từng loại, và cách chọn khi mua bộ ly hay hộp quà kèm ly.

Vì sao chọn ly uống whisky lại quan trọng

Phần lớn những gì mình gọi là vị whisky thật ra là mùi. Lưỡi chỉ nhận ra ngọt, đắng, chua, mặn; còn vani, táo, khói, mật ong đều đi vào bằng mũi. Vì vậy hình dáng miệng ly quyết định khá nhiều trải nghiệm.

Miệng ly và mùi rượu

Miệng ly rộng cho mùi bay đi nhanh, hơi cồn cũng tản bớt, nên rượu uống dễ hơn nhưng ít tầng hơn. Miệng ly thu hẹp gom mùi lại ngay trước mũi, nghe rõ từng lớp nhưng hơi cồn cũng xộc lên mạnh hơn. Không có cái nào đúng tuyệt đối, chỉ có cái hợp với cách bạn định uống.

Độ dày đáy và nhiệt độ

Đáy dày giữ ly đứng vững và cách nhiệt tay với rượu, hợp khi uống với đá. Ly chân cao hay ly nosing có thân nhỏ thì nên cầm ở chân hoặc phần dưới, để hơi ấm của tay không làm rượu nóng lên quá nhanh.

Ly rocks, kiểu ly uống whisky quen mặt nhất

Ly rocks còn được gọi là ly old fashioned, theo tên món cocktail kinh điển. Dáng thấp, miệng rộng, đáy dày, dung tích thường 250–300ml. Đây là kiểu ly xuất hiện trong hầu hết các hộp quà whisky.

Khi nào dùng ly rocks

  • Uống với một viên đá vuông to: đá tan chậm, rượu mát mà không loãng.
  • Uống nguyên chất kiểu thoải mái, không cần ngửi kỹ.
  • Pha cocktail ngắn như old fashioned.

Ly rocks trong các hộp quà

Mùa quà Tết năm nay, khá nhiều hộp kèm ly rocks: Singleton 15 có hai ly thân sọc dọc, Johnnie Walker XR 21 có hai ly viền vàng ở chân, còn Singleton 18 đi kèm hai ly pha lê cắt hình thoi cùng hai đế ly. Ly pha lê cầm nặng tay và trong hơn, nhưng cũng dễ mẻ miệng nếu va vào nhau trong bồn rửa.

Hộp quà Singleton 15 mở nắp với 2 ly rocks đáy dày bên cạnh chai
Hộp quà Singleton 15 mở nắp với 2 ly rocks đáy dày bên cạnh chai

Ly nosing cho người muốn nghe rõ mùi rượu

Ly nosing có thân phình, miệng thu hẹp, chân ngắn và dày. Kiểu nổi tiếng nhất là ly Glencairn, được các nhà máy ở Scotland dùng khi thử rượu. Với single malt hay whisky ủ lâu, đây là cái ly giúp bạn nghe được những thứ ghi trên nhãn.

Dáng ly và lượng rót

Rót khoảng 20–30ml, vừa chạm phần phình rộng nhất. Lắc nhẹ cho rượu láng thành ly, đợi vài giây rồi đưa lên mũi, hơi xa một chút, sau đó mới nhấp. Hộp quà Gold Label Reserve năm nay đi kèm đúng hai ly kiểu này.

Điểm trừ của ly nosing

Ly nosing nhỏ, không có chỗ cho đá. Người quen uống whisky với đá sẽ thấy nó bất tiện, và với rượu nhiều cồn, mùi cồn xộc lên khá gắt ở ngụm đầu. Mẹo là nhỏ vài giọt nước lọc vào ly để rượu mở mùi và dịu đi.

Hộp quà Johnnie Walker Gold Label Reserve mở nắp với 2 ly nosing thân phình miệng hẹp
Hộp quà Johnnie Walker Gold Label Reserve mở nắp với 2 ly nosing thân phình miệng hẹp

Ly highball cho whisky pha soda

Ly highball cao, thẳng, dung tích 300–350ml, đủ chỗ cho nhiều đá và soda. Kiểu uống này rất hợp khí hậu nóng, nhất là với whisky pha trộn như Red Label hay Black Label.

Tỉ lệ pha dễ nhớ

Cho đầy đá vào ly, rót 30–45ml whisky, thêm khoảng ba phần soda lạnh, khuấy nhẹ một hai vòng rồi vắt lát chanh hoặc thả vỏ cam. Đừng khuấy mạnh, soda sẽ mất ga. Whisky ủ lâu như Blue Label hay XR 21 thì mình không khuyên pha theo cách này, vì soda che mất phần vị đã tốn nhiều năm để có.

Johnnie Walker Red Label bên ly highball soda chanh nhiều đá
Johnnie Walker Red Label bên ly highball soda chanh nhiều đá

Các loại ly uống rượu whisky: so sánh nhanh

Loại lyDángHợp vớiLượng rót
Ly rocksThấp, miệng rộng, đáy dàyUống với đá, cocktail ngắn30–45ml
Ly nosingThân phình, miệng hẹp, chân ngắnUống nguyên chất, single malt20–30ml
Ly highballCao, thẳngPha soda, nước ép30–45ml rượu
Ly tulip chân caoNhư ly vang nhỏThử nhiều loại rượu20–30ml

Bộ ly uống rượu whisky cao cấp: pha lê hay thủy tinh

Ly pha lê thành mỏng, trong vắt, gõ nghe tiếng ngân, cầm sang tay. Ly thủy tinh thường dày hơn, rẻ hơn và bền hơn, cho vào máy rửa bát cũng không sao. Vị rượu gần như không khác. Nếu mua để dùng hằng ngày, thủy tinh dày là đủ; mua để biếu hay trưng tủ thì pha lê có giá trị hơn.

Mua ly lẻ hay hộp quà kèm ly

Nói thật, Shop Rượu Thủ Đức Đỗ Mai không bán ly lẻ. Cách mình hay gợi ý là chọn hộp quà whisky có sẵn ly hợp với người nhận: thích uống đá thì hộp kèm ly rocks, thích ngửi kỹ thì hộp kèm ly nosing. Bạn có thể ghé shop ở TP.HCM mở hộp xem ly tận tay trước khi chọn.

Tổng kết

Ly uống whisky không cần đắt, chỉ cần đúng việc. Ly rocks cho những buổi uống thoải mái với đá, ly nosing cho lúc muốn nghe rõ một chai single malt, ly highball cho ngày nóng và bàn tiệc đông người. Nếu chỉ được chọn một, mình chọn ly rocks đáy dày vì nó dùng được nhiều kiểu nhất. Cần hộp quà kèm ly gấp thì shop giao hỏa tốc trong ngày.