Rượu cognac và whisky khác nhau thế nào? Chọn chai nào cho bàn tiệc
Một tối thứ Bảy, nhóm bạn mình tranh cãi khá căng: cognac với whisky, cái nào sang hơn? Một ông bảo cognac là rượu vua chúa, ông kia bảo whisky mới là rượu của dân sành. Mình ngồi giữa, rót mỗi bên một ly, và nhận ra phần lớn mọi người chưa rõ rượu cognac và whisky khác nhau ở đâu. Bài này là phần mình giải thích lại, gọn hơn, không kèm mùi rượu.
Rượu cognac và whisky khác nhau từ nguyên liệu
Khác biệt lớn nhất nằm ngay ở thứ được đem đi chưng cất. Mọi khác biệt về mùi vị sau này đều bắt đầu từ đây.
Whisky làm từ ngũ cốc
Whisky được làm từ ngũ cốc: lúa mạch, ngô, lúa mì hoặc lúa mạch đen. Với Scotch whisky, lúa mạch được ủ cho nảy mầm, sấy khô, nghiền ra nấu thành nước ngọt, lên men rồi chưng cất. Rượu sau đó ủ trong thùng gỗ sồi ít nhất ba năm. Whisky pha trộn như Ballantine's hay Chivas phối nhiều whisky mạch nha với whisky ngũ cốc để vị tròn và dễ uống.
Cognac làm từ nho
Cognac là brandy, tức rượu chưng cất từ rượu vang nho trắng. Nho phải trồng ở vùng Cognac của Pháp, rượu chưng cất hai lần trong nồi đồng và ủ thùng gỗ sồi Pháp ít nhất hai năm. Vì gốc là nho, cognac mang mùi trái cây và hoa mà whisky hiếm khi có.
Sự khác nhau giữa whisky và cognac khi uống
Đặt hai ly cạnh nhau, mình thấy khác biệt rõ nhất ở mũi và ở hậu vị.
Mùi vị và cảm giác trong miệng
- Whisky pha trộn: mật ong, vani, ngũ cốc, gỗ sồi, đôi khi có khói nhẹ.
- Single malt: rõ cá tính từng lò, từ trái cây tươi tới khói than bùn đậm.
- Cognac VSOP: vani, mơ khô, lê chín, mận, hậu ngọt nhẹ.
- Cognac đậm hơn như 1738 hay Noblige: toffee, mứt sung, quế, gia vị ấm.
Một điểm hay bị hiểu lầm: màu đậm không có nghĩa rượu ngon hơn. Cả whisky lẫn cognac đều có thể được chỉnh màu, nên đừng chọn chai bằng mắt.
Độ cồn và độ say
Phần lớn whisky và cognac bán ở Việt Nam đều 40 độ. Uống cùng lượng thì say gần như nhau. Có điều cognac ngọt hậu nên nhiều người uống nhanh hơn mà không để ý, cái này mình thấy khá nhiều ở bàn tiệc. Uống chậm, ăn kèm và không lái xe sau khi uống vẫn là quy tắc chung.
Bảng so sánh nhanh
Nếu bạn lười đọc, bảng này gói lại những điểm chính.
Cognac và whisky đặt cạnh nhau
| Tiêu chí | Whisky | Cognac |
|---|---|---|
| Nguyên liệu | Ngũ cốc, chủ yếu lúa mạch | Nho trắng, chủ yếu Ugni Blanc |
| Nơi làm | Scotland, Ireland, Mỹ, Nhật… | Chỉ vùng Cognac, Pháp |
| Ký hiệu tuổi | Số năm: 10, 12, 17, 21 | VS, VSOP, XO |
| Mùi chính | Mật ong, ngũ cốc, gỗ, khói | Trái cây, vani, hoa |
| Cách uống quen | Đá, highball, nguyên chất | Nguyên chất, một viên đá, pha tonic |
Bàn tiệc nên chọn cognac hay whisky
Không có đáp án chung, mình chỉ chia theo kinh nghiệm bán hàng.
Tiệc đông, trời nóng, uống lâu
Whisky pha trộn như Ballantine's 10 năm là lựa chọn an toàn. Pha highball với soda tỉ lệ 1:3 và nhiều đá, ai uống cũng được, uống lâu không ngấy. Cognac VSOP như Martell VSOP pha tonic cũng ổn, nhưng ngọt hơn nên dễ ngán nếu ngồi lâu.
Ngồi ít người, nói chuyện lâu, sau bữa tối
Lúc này cognac lên ngôi. Một ly Rémy Martin 1738 hay Martell Noblige nguyên chất với socola đen thì khó chê. Nếu nhóm thích vị khô và khói, whisky tuổi cao như Ballantine's 17 hợp hơn. Điểm trừ của cognac: người không thích ngọt sẽ thấy nó hơi "ngọt quá" sau ly thứ hai.
Làm quà thì chọn loại nào
Mình hay hỏi lại khách một câu: người nhận đang uống gì? Đó là cách chọn quà ít sai nhất.
Theo thói quen người nhận
Người đã quen whisky thì tặng whisky tuổi cao hơn chai họ đang uống. Người lớn tuổi, thích rượu thơm và êm thì cognac VSOP hoặc cao hơn thường được đón nhận. Không biết người nhận uống gì, cognac có hộp bản giới hạn là lựa chọn ít rủi ro vì đẹp sẵn và nhìn là thấy trang trọng.
Theo dịp tặng
Biếu Tết cho sếp hay đối tác lớn tuổi, mình nghiêng về cognac có hộp, vì người Việt mình quen xem cognac là rượu biếu từ lâu, nhìn chai là hiểu ý. Tặng bạn bè cùng trang lứa, người hay đi nhậu, đi tiệc, thì một chai whisky pha trộn tuổi vừa phải lại thiết thực hơn, mở ra uống được ngay mà không ai thấy tiếc. Còn tặng người sưu tầm thì cứ chọn bản giới hạn, dù là cognac hay whisky, vì cái họ quý là chiếc hộp và câu chuyện phía sau. Thật lòng mà nói, mình từng tặng nhầm một chai cognac cho ông anh chỉ uống whisky khói, chai đó nằm trên kệ nhà ổng gần một năm mới được mở.
Tổng kết
Rượu cognac và whisky cùng là rượu mạnh 40 độ ủ gỗ sồi, nhưng một bên từ nho, một bên từ ngũ cốc, nên mùi vị và cách uống khác nhau rõ. Whisky hợp tiệc đông và pha chế, cognac hợp ngồi chậm sau bữa và làm quà. Nếu vẫn phân vân, bạn cứ ghé Shop Rượu Thủ Đức Đỗ Mai để thử so hai chai cạnh nhau. Đặt online thì shop giao hỏa tốc trong ngày tại TP.HCM.
Câu hỏi thường gặp
Phần lớn hai loại đều 40 độ, nên độ say gần như nhau. Cảm giác nặng hay nhẹ đến từ mùi vị: whisky khói hoặc ủ lâu thấy đậm hơn, cognac thường ngọt hậu nên dễ uống nhanh hơn.
Whisky chưng cất từ ngũ cốc như lúa mạch, cognac chưng cất từ rượu nho và chỉ được làm ở vùng Cognac của Pháp. Vì vậy whisky thơm ngũ cốc, mật ong, có khi có khói; cognac thơm trái cây, vani, hoa.
Chivas Regal là whisky pha trộn của Scotland, giống Ballantine's và Johnnie Walker. Hennessy, Rémy Martin và Martell mới là cognac.
Whisky pha trộn chịu đá và soda rất tốt. Cognac VSOP hợp nhất với một viên đá to; cognac XO thì nên uống nguyên chất để không mất mùi.
Shop Rượu Thủ Đức Đỗ Mai có cả hai loại, hàng chính hãng có nhãn phụ tiếng Việt và giao hỏa tốc trong ngày khu vực TP.HCM.
Rượu vang, whisky, cognac và hộp quà chính hãng tại Shop Rượu Thủ Đức Đỗ Mai — giao nhanh, thanh toán VietQR.
